Χοληστερόλη: Πότε προκαλεί αθηροσκλήρωση – 3ο

Η χοληστερόλη είναι πλεονέκτημα ή απειλή για την υγεία – και πότε συμβάλλει σε αθηροσκλήρωση;

Η παραγωγή χοληστερόλης απαιτεί ενέργεια, και γι’ αυτό αρκετοί ερευνητές θεωρούν ότι η διατροφή με τροφές που περιέχουν χοληστερόλη είναι εξελικτικό πλεονέκτημα. Υποστηρίζουν ότι όσοι καταναλώνουν κρέας, αυγά και γαλακτοκομικά έχουν καλύτερες πιθανότητες επιβίωσης σε σχέση με τους χορτοφάγους. Ωστόσο, η μεγάλη συχνότητα με την οποία εμφανίζεται η αθηροσκλήρωση και οι αθηροσκληρωτικές εναποθέσεις στις αρτηρίες έχει οδηγήσει τους επιστήμονες σε διαφορετικά συμπεράσματα σχετικά με τη χοληστερόλη:

1. Ο άνθρωπος ίσως δεν μπορεί να μεταβολίσει αποτελεσματικά μεγάλες ποσότητες διατροφικής χοληστερόλης.
2. Ο μηχανισμός ρύθμισης της χοληστερόλης στο σώμα δεν αντισταθμίζει σωστά την αυξημένη πρόσληψη.
3. Οι δίαιτες πλούσιες σε κρέας περιέχουν ελάχιστες φυτικές ίνες, οι οποίες συμβάλλουν στη δέσμευση και απομάκρυνση της χοληστερόλης.

Ορθομοριακή διατροφή: Ο ρόλος των βιταμινών και μετάλλων

Οι υποστηρικτές της ορθομοριακής διατροφής ισχυρίζονται ότι το πρόβλημα δεν είναι η ίδια η χοληστερόλη, αλλά η έλλειψη μικροθρεπτικών συστατικών που απαιτούνται για τον σωστό μεταβολισμό της.

Έρευνες δείχνουν ότι δίαιτες με μέτρια περιεκτικότητα σε χοληστερόλη, όταν συνοδεύονται από επαρκείς βιταμίνες και μέταλλα, μπορούν να διατηρούν τα επίπεδα χοληστερόλης φυσιολογικά και να προλαμβάνουν την αθηροσκλήρωση.

Κλινικά στοιχεία

Κλινικά στοιχεία δείχνουν ότι η αθηροσκλήρωση μπορεί να αντιστραφεί με άσκηση, διατροφική τροποποίηση και ένα συμπλήρωμα μικροθρεπτικών συστατικών:

• Οι βιταμίνες C και B3 μειώνουν την ολική χοληστερόλη κατά περίπου 50 mg/dl η καθεμία.
• Μέταλλα όπως ασβέστιο, ψευδάργυρος, χαλκός και χρώμιο αποδεικνύονται χρήσιμα.
• Απαραίτητα και άλλα ακόρεστα λιπαρά οξέα μπορούν να μειώσουν τη χοληστερόλη έως και 25%.
• Διαιτητικές ίνες βοηθούν στην απομάκρυνση ή στη μείωση παραγωγής χοληστερόλης.

Ούτε οι καταναλωτές ζωικών ούτε οι καταναλωτές φυτικών τροφών χρειάζεται να φοβούνται καρδιαγγειακά νοσήματα εάν οι τροφές τους προέρχονται από μη επεξεργασμένες φυσικές πηγές και και ειδικά εάν περιέχουν C, B3, ω3 και φυτικές ίνες, και τις υπόλοιπες ουσίες που είναι γνωστό ότι είναι απαραίτητες για την υγεία μας. Τα επεξεργασμένα σάκχαρα, τα επεξεργασμένα άμυλα, τα σκληρά λίπη και τα επεξεργασμένα, μετουσιωμένα έλαια από τα οποία έχουν αφαιρεθεί βιταμίνες, μέταλλα, φυτικές ίνες και πρωτεΐνες θα πρέπει να αναμένεται ότι θα δημιουργήσουν προβλήματα. Η κατανάλωση ζάχαρης και τα υψηλά τριγλυκερίδια ορού συσχετίζονται με τους καρδιαγγειακούς θανάτους όσο και τα επίπεδα χοληστερόλης ορού.

Χορτοφαγική διατροφή και καρδιαγγειακή υγεία

Ερευνητές στη Σχολή Διατροφής του Loma Linda υποστηρίζουν ότι ο άνθρωπος είναι εκ φύσεως χορτοφάγος, όπως τα τροπικά πρωτεύοντα, και δεν έχει τον μηχανισμό να μεταβολίζει καλά τη διαιτητική χοληστερόλη.

Τα δεδομένα δείχνουν ότι:

• Οι αυστηροί χορτοφάγοι έχουν λιγότερο από 25% θνησιμότητα από καρδιαγγειακά νοσήματα σε σχέση με τους κρεατοφάγους.
• Όσοι καταναλώνουν αυγά και γαλακτοκομικά αλλά όχι κρέας έχουν μόνο ελαφρώς χαμηλότερο κίνδυνο από τους κρεατοφάγους, εφόσον δεν λαμβάνουν συμπληρώματα.

Το κοινό σημείο των ερευνητών επικεντρώνεται στα φυτικά θρεπτικά συστατικά

Ίσως τελικά οι ορθομοριακοί και οι χορτοφάγοι να συμφωνούν σε κάτι: η φυσική χορτοφαγική διατροφή είναι πλουσιότερη σε βιταμίνες, μέταλλα, ω-3 λιπαρά οξέα και φυτικές ίνες.

Αντίθετα, το κρέας και τα γαλακτοκομικά:

• Περιέχουν λιγότερα μικροθρεπτικά συστατικά.
• Έχουν περισσότερα κορεσμένα λιπαρά και καθόλου φυτικές ίνες.
• Είναι φτωχά σε βιταμίνες C και B3, σε ω-3 και σε φυτικές ίνες, κρίσιμα στοιχεία για την καρδιαγγειακή υγεία.
• Όταν όμως εμπλουτιστούν με τα απαραίτητα στοιχεία μέσω λαχανικών, χυμών ή συμπληρωμάτων, τα αρνητικά τους μειώνονται.

Επιπρόσθετα:

-Τα επεξεργασμένα σάκχαρα, τα εξευγενισμένα άμυλα, τα υδρογονωμένα λίπη και τα αλλοιωμένα έλαια –από τα οποία έχουν αφαιρεθεί πολύτιμες βιταμίνες, μέταλλα, φυτικές ίνες και πρωτεΐνες– αναπόφευκτα οδηγούν σε προβλήματα υγείας.

-Η υπερκατανάλωση ζάχαρης και τα αυξημένα επίπεδα τριγλυκεριδίων στο αίμα συνδέονται με τον κίνδυνο καρδιαγγειακού θανάτου τουλάχιστον εξίσου έντονα με τα αυξημένα επίπεδα χοληστερόλης.

Η σκοτεινή πλευρά της χοληστερόλης

Εδώ και 35 χρόνια, η χοληστερόλη έχει «δαιμονοποιηθεί» κι εξισώνεται αυτόματα (και λανθασμένα) με καρδιαγγειακές παθήσεις, επειδή συχνά βρίσκεται εναποτιθέμενη, μαζί με λίπη, πρωτεΐνες και ασβέστιο, στον έσω χιτώνα των ανθρώπινων αρτηριών, όπου τις στενεύει. Όμως, αυτό δεν σημαίνει ότι είναι από μόνη της η αιτία.

Ποιες είναι οι κύριες θεωρίες για το πώς προκαλείται η αθηροσκλήρωση και τη σχέση της με τη χοληστερόλη:

1. Οι ελεύθερες ρίζες βλάπτουν τα τοιχώματα και η χοληστερόλη λειτουργεί ως «επιδιορθωτικός μηχανισμός».
2. Γίνεται υπερβολικά γρήγορος κυτταρικός πολλαπλασιασμός στα αρτηριακά τοιχώματα.
3. Υπάρχει έλλειψη αντιοξειδωτικών και βιταμινών.
4. Όταν τα επίπεδα αντιοξειδωτικών είναι χαμηλά, προκύπτουν οξειδωμένη χοληστερόλη και τριγλυκερίδια
5. Γίνεται υπερκατανάλωση επεξεργασμένων σακχάρων.

Η ενοποιητική θεωρία Rath–Pauling

Ο Δρ. Rath και ο Linus Pauling (κάτοχος δύο βραβείων Νόμπελ) υποστηρίζουν ότι η κύρια αιτία είναι η έλλειψη βιταμίνης C.

Η βιταμίνη C:

• Διατηρεί την ακεραιότητα των ιστών. Η βιταμίνη C είναι απαραίτητη για τη σύνθεση των βλεννοπολυσακχαριτών, μιας είδους “κόλλας” που συγκρατεί τα κύτταρά μας μεταξύ τους. Χάρη σε αυτήν, οι ιστοί μας παραμένουν σταθεροί και συνεκτικοί, αντί να “διαλύονται” σε μεμονωμένα κύτταρα. Με αυτόν τον τρόπο, η βιταμίνη C συμβάλλει στην ακεραιότητα των ιστών και τους προστατεύει τόσο από την εισβολή ξένων μικροοργανισμών όσο και από την εξάπλωση καρκινικών κυττάρων.
• Είναι το ισχυρότερο αντιοξειδωτικό του οργανισμού. Η βιταμίνη C προστατεύει τα κύτταρα και τους ιστούς μας, εμποδίζοντας το οξυγόνο και τις ελεύθερες ρίζες να τους προκαλέσουν βλάβη. Παράλληλα, αναγεννά και “επαναφορτίζει” άλλα σημαντικά αντιοξειδωτικά, όπως τη λιποδιαλυτή βιταμίνη Ε και την υδατοδιαλυτή γλουταθειόνη, ώστε να μπορούν να χρησιμοποιούνται ξανά και ξανά. Επιπλέον, συμβάλλει στη διατήρηση πολλών βιταμινών του συμπλέγματος Β και άλλων ουσιών, προστατεύοντάς τες από την οξειδωτική φθορά. Γι’ αυτό η βιταμίνη C θεωρείται δικαίως ο “βασιλιάς των αντιοξειδωτικών
• Απαιτείται για την παραγωγή κολλαγόνου και ελαστίνης, που κρατούν τις αρτηρίες ισχυρές. Η βιταμίνη C είναι απαραίτητη για την παραγωγή κολλαγόνου και ελαστίνης, δύο πρωτεϊνών που δίνουν δύναμη και ελαστικότητα στους ιστούς μας, μέσω της υδροξυλίωσης των αμινοξέων λυσίνη και προλίνη. Χάρη σε αυτές, οι αρτηρίες, τα οστά, τα δόντια, οι χόνδροι, ο ουλώδης ιστός και άλλοι ιστοί παραμένουν δυνατοί και ανθεκτικοί. Η έλλειψη βιταμίνης C προκαλεί εξασθένιση των ιστών, γεγονός που είναι ιδιαίτερα κρίσιμο για τις αρτηρίες, οι οποίες δέχονται συνεχή πίεση.

• Προστατεύει από σκορβούτο, δηλαδή την έλλειψη βιταμίνης C που οδηγεί σε εξασθενημένες αρτηρίες και αιμορραγία στους ιστούς.

Βιταμίνη C: Γονίδια, φύση και ανθρώπινη υγεία

Τα περισσότερα ζώα μπορούν να συνθέτουν βιταμίνη C από τη γλυκόζη, ενώ αυξάνουν την παραγωγή της σε περιόδους λοίμωξης, στρες ή έκθεσης σε τοξίνες που δημιουργούν ελεύθερες ρίζες.

Σε αντίθεση με αυτά τα ζώα, οι άνθρωποι δεν διαθέτουν αυτή την ικανότητα λόγω μιας γενετικής μετάλλαξης που συνέβη στους προγόνους μας πριν από περίπου 40 εκατομμύρια χρόνια. Για να παραμείνουμε υγιείς, χρειαζόμαστε μεγάλες ποσότητες βιταμίνης C, όπως και τα άλλα ζώα, αλλά επειδή το σώμα μας δεν μπορεί να την παράγει, πρέπει να τη λάβουμε αποκλειστικά από τη διατροφή μας.

Μόνο μια πλούσια σε φρέσκα φρούτα και λαχανικά διατροφή μπορεί να καλύψει τις ανάγκες μας. Σε καταστάσεις στρες, όμως, ακόμα και οι ποσότητες που παρέχουν αυτά τα τρόφιμα μπορεί να μην επαρκούν για να παραχθεί ισοδύναμη ποσότητα βιταμίνης C με αυτήν που θα παρήγαγαν τα ζώα υπό αντίστοιχες συνθήκες.

Δυστυχώς, η σύγχρονη διατροφή είναι φτωχή σε βιταμίνη C λόγω της επεξεργασίας, της αποθήκευσης των τροφών όπως κρέας, γαλακτοκομικά, αυγά, φασόλια και δημητριακά, που τελικά περιέχουν πολύ λιγότερη βιταμίνη C. Η ανεπάρκεια αυτή οδηγεί σε αδυναμία του συνδετικού ιστού, όπου ανήκουν και οι αρτηρίες, και σε σοβαρές καταστάσεις όπως το σκορβούτο, που κατά το παρελθόν σκότωσε πολλούς ανθρώπους, ιδιαίτερα στις εποχές με παγετούς, όταν η πρόσληψη βιταμίνης C ήταν σχεδόν αδύνατη.

Τελική σκέψη για τη χοληστερόλη και την αθηροσκλήρωση

Η χοληστερόλη δεν είναι ο απόλυτος «κακός». Η σχέση της με την καρδιαγγειακή υγεία είναι πολύπλοκη και επηρεάζεται από τη διατροφή, τις βιταμίνες, τα μέταλλα και τον τρόπο ζωής. Μια διατροφή πλούσια σε φρέσκα λαχανικά, φρούτα, ω-3 λιπαρά και φυτικές ίνες, μαζί με άσκηση και περιορισμό επεξεργασμένων τροφών, μπορεί να μειώσει δραστικά τον κίνδυνο.

Στην επόμενη ανάρτηση, θα εξηγήσουμε πώς η χοληστερόλη μας προστατεύει και ποια λίπη είναι πραγματικά καλά για εσάς.

Δείτε τις δυο προηγούμενες αναρτήσεις που θίγουν το θέμα της χοληστερόλης:

Μέρος 1ο: Χοληστερόλη: Μύθοι, αλήθειες και ο ρόλος της στην υγεία μας

Μέρος 2ο: Από πού προέρχεται η χοληστερίνη – πώς μπορεί να βλάψει

Απόσπασμα από το βιβλίο του Udo Erasmus-Fats that heal, fats that kill. Ο Udo Erasmus είναι βιολόγος, συγγραφέας, αυθεντία στα ωμέγα λιπαρά οξέα και εμπνευστής των πιο ανεπεξέργαστων ωμέγα λιπαρών που παράγονται από τη Flora Canada με την ονομασία Udo’s Oil 3.6.9