Μικρόβια: η φυσική τους παρουσία στον ανθρώπινο οργανισμό
Τα μικρόβια αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του ανθρώπινου οργανισμού, καθώς συνυπάρχουν με αυτόν σε μια σχέση που, στις περισσότερες περιπτώσεις, είναι αρμονική και ωφέλιμη. Στο σώμα κάθε υγιούς ανθρώπου φιλοξενούνται τρισεκατομμύρια μικροοργανισμοί, όπως βακτήρια, ιοί και μύκητες, οι οποίοι είναι περίπου δέκα φορές περισσότεροι από τα ανθρώπινα κύτταρα. Υπολογίζεται ότι σε έναν ενήλικα βάρους 90 κιλών, περίπου 1 έως 3 κιλά αντιστοιχούν στη συνολική μάζα των βακτηρίων που κατοικούν στο σώμα του.
Μικρόβια και ανθρώπινο μικροβίωμα
Η σημασία των μικροβίων αναδείχθηκε μέσα από το Πρόγραμμα Ανθρώπινου Μικροβιώματος των Ηνωμένων Πολιτειών, μία πενταετή ερευνητική προσπάθεια στην οποία συμμετείχαν περίπου 200 επιστήμονες από 80 πανεπιστήμια και ερευνητικά ιδρύματα. Στόχος της έρευνας ήταν η λεπτομερής καταγραφή του ανθρώπινου μικροβιώματος, δηλαδή του συνόλου των μικροοργανισμών που ζουν στο ανθρώπινο σώμα.
Στο πλαίσιο της μελέτης εξετάστηκαν 242 υγιείς ενήλικες, άνδρες και γυναίκες ηλικίας 18 έως 40 ετών. Οι ερευνητές συνέλεξαν δείγματα από διαφορετικά σημεία του σώματος, όπως το δέρμα, το στόμα, τη μύτη, το έντερο και τον κόλπο, ώστε να μελετήσουν τη σύνθεση και την ποικιλία των μικροβιακών πληθυσμών.
Ο ρόλος τους στην ανθρώπινη υγεία
Παρότι ορισμένα μικρόβια μπορούν υπό συγκεκριμένες συνθήκες να προκαλέσουν λοιμώξεις ή άλλες ασθένειες, στη φυσιολογική τους κατάσταση συμβάλλουν ουσιαστικά στη διατήρηση της υγείας. Τα “καλά” βακτήρια συμμετέχουν στη διάσπαση ουσιών που ο ανθρώπινος οργανισμός δεν μπορεί να μεταβολίσει μόνος του, παράγουν βιταμίνες και αντιφλεγμονώδεις ουσίες και ενισχύουν το ανοσοποιητικό σύστημα απέναντι σε παθογόνους μικροοργανισμούς. Χωρίς τη συμβολή τους, πολλές βασικές λειτουργίες του οργανισμού δεν θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν αποτελεσματικά.
Παράλληλα, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι πολλοί υγιείς άνθρωποι είναι φορείς δυνητικά παθογόνων μικροβίων, χωρίς όμως να εμφανίζουν συμπτώματα. Το γεγονός αυτό οδηγεί την επιστημονική κοινότητα στη διερεύνηση των παραγόντων που καθορίζουν πότε ένας μικροοργανισμός γίνεται αιτία νόσου.
Η ποικιλία των μικροβίων στο ανθρώπινο σώμα- η απογραφή του μικροβιώματος
Η χαρτογράφηση του ανθρώπινου μικροβιώματος αποκάλυψε ότι στο σώμα μας υπάρχουν περισσότερα από 10.000 διαφορετικά είδη βακτηρίων, αριθμός σημαντικά μεγαλύτερος από ό,τι πίστευαν οι ερευνητές μέχρι πρόσφατα. Επιπλέον, κάθε περιοχή του σώματος φιλοξενεί διαφορετικές κοινότητες μικροοργανισμών, με το δέρμα να εμφανίζει τη μεγαλύτερη μικροβιακή ποικιλότητα.
Μικρόβια και γονιδίωμα: η γενετική τους σημασία
Η γενετική συμβολή των μικροβίων είναι ιδιαίτερα σημαντική. Ενώ το ανθρώπινο γονιδίωμα διαθέτει περίπου 22.000 γονίδια που κωδικοποιούν πρωτεΐνες, το μικροβίωμα περιλαμβάνει περίπου 8.000.000 αντίστοιχα γονίδια. Αυτό σημαίνει ότι τα γονίδια των μικροοργανισμών είναι περίπου 360 φορές περισσότερα από τα ανθρώπινα, γεγονός που αναδεικνύει τον καθοριστικό τους ρόλο στη λειτουργία και την προσαρμογή του οργανισμού.
Πώς μεταβάλλεται η σύνθεσή τους στον οργανισμό
Η σύνθεση των μικροβίων δεν παραμένει σταθερή, αλλά μεταβάλλεται συνεχώς. Παράγοντες όπως οι ασθένειες, η λήψη αντιβιοτικών, η διατροφή και το σημείο του σώματος όπου βρίσκονται επηρεάζουν σημαντικά το μικροβίωμα. Για παράδειγμα, τα μικρόβια που αναπτύσσονται στα δόντια διαφέρουν από εκείνα που υπάρχουν στο σάλιο ή στο έντερο, ενώ το δέρμα αποτελεί την περιοχή με τη μεγαλύτερη ποικιλία μικροοργανισμών.
