Εποχικές αλλεργίες και έντερο: Τι συμβαίνει στο σώμα μας την άνοιξη;

Η άνοιξη φέρνει φως, μεγαλύτερες μέρες και ανθισμένα τοπία. Για πολλούς όμως φέρνει και καταρροή, φαγούρα στα μάτια, συνεχόμενα φτερνίσματα και αίσθημα κόπωσης. Οι εποχικές αλλεργίες είναι για αρκετούς ανθρώπους το «τίμημα» της αλλαγής εποχής και το έντερο παίζει σημαντικό ρόλο στην ένταση των συμπτωμάτων.

Τα τελευταία χρόνια, όμως, η επιστημονική έρευνα στρέφει το βλέμμα της όχι μόνο στη γύρη και στο ανοσοποιητικό, αλλά και στο έντερο. Μπορεί το μικροβίωμα να επηρεάζει το πόσο έντονα βιώνουμε τις αλλεργίες της άνοιξης; Και μπορούν τα προβιοτικά να παίξουν ρόλο;

Οι εποχικές αλλεργίες σχετίζονται με υπεραντίδραση του ανοσοποιητικού στη γύρη. Το έντερο και το μικροβίωμα επηρεάζουν τη ρύθμιση της φλεγμονής και της ανοσολογικής απόκρισης. Ορισμένα προβιοτικά στελέχη φαίνεται να υποστηρίζουν αυτή την ισορροπία, χωρίς όμως να αποτελούν θεραπεία.

Τι ακριβώς συμβαίνει στις εποχικές αλλεργίες;

Οι εποχικές αλλεργίες, γνωστές και ως αλλεργική ρινίτιδα, προκαλούνται κυρίως από γύρη δέντρων, γρασιδιών και φυτών. Όταν η γύρη εισέρχεται στον οργανισμό μέσω της αναπνοής, το ανοσοποιητικό σύστημα ορισμένων ανθρώπων τη θεωρεί απειλή.

Το σώμα παράγει αντισώματα IgE, τα οποία ενεργοποιούν τα μαστοκύτταρα. Αυτά απελευθερώνουν ισταμίνη και άλλους φλεγμονώδεις μεσολαβητές. Η ισταμίνη είναι υπεύθυνη για τα πιο χαρακτηριστικά συμπτώματα: καταρροή, ρινική συμφόρηση, κνησμό, δακρύρροια, αίσθημα πίεσης στο κεφάλι.

Δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι η ισταμίνη αποτελεί τον βασικό «πρωταγωνιστή» των ανοιξιάτικων αλλεργιών, καθώς είναι η ουσία που ευθύνεται για τα περισσότερα χαρακτηριστικά συμπτώματα. Το εύλογο ερώτημα, λοιπόν, είναι αν υπάρχει τρόπος αποτελεσματικής διαχείρισης των ισταμινών. Πριν περάσουμε όμως στις πρακτικές λύσεις, αξίζει να δούμε ορισμένες βασικές πληροφορίες που θα μας βοηθήσουν να κατανοήσουμε καλύτερα τον μηχανισμό της αλλεργικής αντίδρασης.

Γιατί κάποιοι άνθρωποι αντιδρούν έντονα και άλλοι όχι;

Εδώ τα πράγματα γίνονται πιο ενδιαφέροντα. Η ανοσολογική απόκριση δεν εξαρτάται μόνο από τη γύρη. Εξαρτάται από:

• τη γενετική προδιάθεση
• το επίπεδο φλεγμονής στο σώμα
• την κατάσταση του εντερικού μικροβιώματος

Το έντερο αποτελεί βασικό ρυθμιστή του ανοσοποιητικού. Περίπου το 70% των ανοσολογικών κυττάρων βρίσκονται εκεί. Αν το μικροβίωμα βρίσκεται σε ισορροπία, βοηθά στην «εκπαίδευση» του ανοσοποιητικού ώστε να μην υπεραντιδρά.

Όταν όμως υπάρχει δυσβίωση, το ανοσοποιητικό μπορεί να γίνει πιο ευερέθιστο.

Το μικροβίωμα και η ρύθμιση της ανοσίας

Το μικροβίωμα επηρεάζει την ισορροπία μεταξύ Th1 και Th2 λεμφοκυττάρων. Στις αλλεργίες παρατηρείται υπερίσχυση της Th2 απόκρισης, η οποία συνδέεται με παραγωγή IgE.

Ορισμένα βακτηριακά στελέχη φαίνεται να ενισχύουν τα ρυθμιστικά Τ-κύτταρα (Treg), τα οποία λειτουργούν σαν «φρένο» στην υπερβολική φλεγμονή.

Προβιοτικά στελέχη που έχουν μελετηθεί σε αυτό το πλαίσιο περιλαμβάνουν:

• Lactobacillus rhamnosus
• Bifidobacterium longum subsp. infantis
• Lactobacillus plantarum

Τα αποτελέσματα διαφέρουν ανάλογα με το στέλεχος και τον πληθυσμό, αλλά η γενική κατεύθυνση της έρευνας είναι θετική ως προς την ανοσορρυθμιστική τους δράση.

Η ισταμίνη στο έντερο και οι αλλεργίες της άνοιξης

Η ισταμίνη δεν παράγεται μόνο κατά την αλλεργική αντίδραση. Μικρές ποσότητες μπορούν να παράγονται και στο έντερο.

Ορισμένα βακτηριακά είδη, όπως:

• Lactobacillus casei
• Lactobacillus reuteri

έχουν τη δυνατότητα, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, να παράγουν ισταμίνη.

Αυτό όμως δε σημαίνει ότι επιδεινώνουν τα προβιοτικά τις εποχικές αλλεργίες. Η επίδραση εξαρτάται από:

• το συγκεκριμένο στέλεχος
• τη δόση
• την κατάσταση του εντερικού περιβάλλοντος
• την ατομική ευαισθησία

Δεν υπάρχουν επίσημες κατευθυντήριες οδηγίες που να προτείνουν γενική αποφυγή αυτών των ειδών.

Μπορούν τα προβιοτικά να μειώσουν τα συμπτώματα την άνοιξη;

Ορισμένες μελέτες σε άτομα με αλλεργική ρινίτιδα δείχνουν ότι συγκεκριμένα προβιοτικά στελέχη μπορεί να:

-βελτιώσουν τη ρινική συμφόρηση,
-μειώσουν τη σοβαρότητα συμπτωμάτων,
-βελτιώσουν την ποιότητα ζωής κατά την περίοδο γύρης.

Ωστόσο:

-δεν αντικαθιστούν τα αντιισταμινικά,
-δεν αποτελούν θεραπεία,
-δε λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο σε όλους.

Η δράση τους φαίνεται να είναι υποστηρικτική και ρυθμιστική.

Πρακτικές συμβουλές για την Άνοιξη

Κάποια μυστικά αν υποφέρεις από εποχικές αλλεργίες και θέλεις να υποστηρίξεις το σώμα σου συνολικά, είναι:

1. Δώσε προσοχή στο έντερο πριν ξεκινήσει η περίοδος γύρης και η κορύφωση στις εποχικές αλλεργίες.
2. Ξεκίνα οποιοδήποτε νέο συμπλήρωμα σταδιακά.
3. Διατήρησε μια διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες για υποστήριξη του μικροβιώματος.
4. Διαχειρίσου το στρες — η κορτιζόλη επηρεάζει το ανοσοποιητικό.
5. Φρόντισε τον ύπνο σου, καθώς η έλλειψή του αυξάνει τη φλεγμονή.

Η συνολική φλεγμονώδης επιβάρυνση του οργανισμού παίζει ρόλο στο πόσο έντονα βιώνεις τα συμπτώματα.

Εν κατακλείδι

Οι εποχικές αλλεργίες δεν είναι απλώς θέμα γύρης. Είναι αποτέλεσμα μιας σύνθετης αλληλεπίδρασης μεταξύ περιβάλλοντος και ανοσοποιητικού.

Το έντερο λειτουργεί ως ρυθμιστής αυτής της ισορροπίας. Τα προβιοτικά ενδέχεται να υποστηρίζουν την ανοσολογική ρύθμιση, αλλά δεν αποτελούν πανάκεια.

Η καλύτερη στρατηγική είναι η ολιστική προσέγγιση: ενίσχυση μικροβιώματος, σωστή διατροφή, επαρκής ξεκούραση και προσεκτική διαχείριση των περιβαλλοντικών ερεθισμάτων. Επιπλέον, η ενυδάτωση και η μείωση της έκθεσης σε αλλεργιογόνα, όπως η γύρη τις ώρες αιχμής, μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στον περιορισμό των συμπτωμάτων. Μικρές καθημερινές συνήθειες, όπως το συχνό πλύσιμο των χεριών και η αλλαγή ρούχων μετά από εξωτερικές δραστηριότητες, ενισχύουν την προστασία και μειώνουν τη συνολική επιβάρυνση του οργανισμού.

Συχνές & χρήσιμες ερωτήσεις για τις εποχικές αλλεργίες