Είναι τα προβιοτικά περιττά; Τι δείχνει η επιστήμη

Τα τελευταία χρόνια, αντικρουόμενες πληροφορίες γύρω από τη διατροφή και τα συμπληρώματα δημιουργούν συχνά σύγχυση. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν οι τίτλοι που εμφανίστηκαν στα μέσα μαζικής ενημέρωσης [1], [2], μετά από μία μεγάλη επιστημονική ανασκόπηση, σύμφωνα με τους οποίους τα «προβιοτικά είναι περιττά». Ήταν όμως αυτό πραγματικά το συμπέρασμα της μελέτης; Η προσεκτική ανάγνωση των δεδομένων δείχνει μια πολύ διαφορετική εικόνα.

Γιατί δημιουργήθηκε η εντύπωση ότι τα προβιοτικά είναι περιττά;

Η ανασκόπηση πραγματοποιήθηκε από τον Dr. Saman Khalesi του Central Queensland University της Αυστραλίας και δημοσιεύθηκε στο European Journal of Clinical Nutrition. Συγκέντρωσε τα αποτελέσματα 45 κλινικών μελετών, που δημοσιεύθηκαν από το 1990 έως το 2017, στις οποίες συμμετείχαν υγιείς ενήλικες που λάμβαναν προβιοτικά συμπληρώματα. Οι ερευνητές αξιολόγησαν κατά πόσο τα προβιοτικά επηρεάζουν τη σύσταση του μικροβιώματος και αν σχετίζονται με μετρήσιμα οφέλη για την υγεία.

Τι έδειξε πραγματικά η ανασκόπηση; 

H λήψη ενός προβιοτικού συμπληρώματος:

• Βελτιώνει τη σύσταση του μικροβιώματος του εντέρου και του κόλπου.
• Υποστηρίζει τη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.
• Συμβάλλει στη φυσιολογική κινητικότητα και κανονικότητα του εντέρου.
• Τα οφέλη παρατηρούνται κυρίως όσο συνεχίζεται η λήψη τους, ενώ μπορεί να μειωθούν μετά τη διακοπή, καθώς το μικροβίωμα επηρεάζεται διαρκώς από τη διατροφή και τον τρόπο ζωής.

Μετά τη δημοσίευση της ανασκόπησης, αρκετοί τίτλοι άφησαν να εννοηθεί ότι τα προβιοτικά είναι περιττά. Στην πραγματικότητα όμως, η ίδια η μελέτη δεν κατέληξε σε αυτό το συμπέρασμα. Αντίθετα, έδειξε ότι τα προβιοτικά μπορούν να προσφέρουν μετρήσιμα οφέλη όσο λαμβάνονται συστηματικά, ενώ οι αλλαγές στο μικροβίωμα δεν παραμένουν μόνιμες μετά τη διακοπή τους.

Το μικροβίωμα δεν είναι στατικό. Επηρεάζεται καθημερινά από τη διατροφή, το στρες, την κατανάλωση αλκοόλ, τη λήψη αντιβιοτικών, τον τρόπο ζωής αλλά και την ηλικία. Όπως ένας κήπος χρειάζεται συνεχή φροντίδα για να διατηρήσει την ισορροπία του, έτσι και το μικροβίωμα χρειάζεται διαρκή υποστήριξη ώστε να διατηρείται η επικράτηση των ωφέλιμων βακτηρίων.

Τι σημαίνουν τα ευρήματα στην πράξη;

1. Η λήψη προβιοτικών δεν αποτελεί συνήθως μια βραχυπρόθεσμη παρέμβαση. Όπως συμβαίνει με μια ισορροπημένη διατροφή ή την τακτική άσκηση, τα οφέλη τους σχετίζονται με τη συνέπεια και τη μακροχρόνια φροντίδα του μικροβιώματος.

2. Οι φυτικές ίνες αποτελούν το βασικό “καύσιμο” των ωφέλιμων βακτηρίων του εντέρου. Μια διατροφή πλούσια σε δημητριακά ολικής άλεσης, όσπρια, φρούτα και λαχανικά βοηθά τα προβιοτικά να εγκατασταθούν και να παραμείνουν λειτουργικά για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Όλα τα προβιοτικά είναι ίδια;

Τα προβιοτικά δεν είναι όλα ίδια. Κάθε στέλεχος διαθέτει διαφορετικές ιδιότητες και έχει μελετηθεί για διαφορετικές εφαρμογές. Για τον λόγο αυτό, η επιλογή ενός προβιοτικού πρέπει να βασίζεται στα στελέχη που περιέχει και όχι μόνο στον συνολικό αριθμό των βακτηρίων. Για να πάρετε μια ιδέα για το ποιο προβιοτικό είναι κατάλληλο για εσάς, ρίξτε μια ματιά σε αυτή τη λίστα με μερικά από τα πιο μελετημένα προβιοτικά στελέχη:

Bifidobacterium bifidum: Προωθεί την υγιή αύξηση του σωματικού βάρους και την υγεία των εντέρων στα μωρά * [3], [4]. Βοηθά στην ανακούφιση από αέρια, φούσκωμα και περιστασιακή δυσκοιλιότητα / μαλακώνει τα κόπρανα σε ενήλικες * [5]. Λειτουργεί σε νέους, μεσήλικες και ηλικιωμένους για να δώσει ώθηση στο ανοσοποιητικό σύστημα * [6], [7], [8]

Bifidobacterium breve:  Βοηθάει στη διάταση των αεραγωγών ώστε τα παιδιά να μπορούν να αναπνεύσουν εύκολα * [9]

Bifidobacterium longum: Προωθεί την πεπτική διαδικασία στις μικροσκοπικές κοιλίτσες * [10], [11]

Lactobacillus acidophilus:  Βοηθάει τον πληθυσμό με δυσανεξία στη λακτόζη να καταναλώσει τα γαλακτοκομικά προϊόντα * [12]

Lactobacillus casei: Παρέχει ρινική και κολπική αποσυμφόρηση * [13] Ομαλοποιεί τις περιστασιακές διάρροιες * [14] Υποστηρίζει τα δόντια βελτιώνοντας τη βακτηριακή σύνθεση του στόματός [15]

Lactobacillus plantarum: Καταπραΰνει το ξηρό, ερεθισμένο δέρμα * [16]

Lactobacillus rhamnosus: Υποστηρίζει την ευαίσθητη επιδερμίδα και εμποδίζει τις διάρροιες * [17], [18]   Προστατεύει την παιδική οδοντική υγεία βελτιώνοντας τη βακτηριακή σύνθεση του στόματος * [19] Υποστηρίζει την κολπική υγεία και άνεση * [20]

Lactobacillus salivarius: Ομαλοποιεί την κινητικότητα του εντέρου * [21]

Τα προβιοτικά της Flora

Η Flora διαθέτει εξειδικευμένες συνθέσεις προβιοτικών για διαφορετικές ηλικιακές ομάδες και ανάγκες. Τα προβιοτικά της περιέχουν συνδυασμούς ανθρώπινης προέλευσης στελεχών, επιλεγμένων ώστε να συνεργάζονται μεταξύ τους και να υποστηρίζουν αποτελεσματικά το μικροβίωμα. Η χρήση στελεχών που αποτελούν φυσιολογικούς κατοίκους του ανθρώπινου οργανισμού συμβάλλει στη μεγαλύτερη πιθανότητα επιβίωσης και αποικισμού σε σχέση με τα διερχόμενα από τον πεπτικό σωλήνα στελέχη, που τελικά απομακρύνονται από τον οργανισμό.

Είναι τελικά τα προβιοτικά περιττά;

Η απάντηση της επιστήμης είναι όχι. Τα μέχρι σήμερα δεδομένα δείχνουν ότι η αποτελεσματικότητά τους εξαρτάται από την επιλογή των κατάλληλων στελεχών, τη σωστή χρήση τους και τη συνέπεια στη λήψη. Η υποστήριξη του μικροβιώματος δεν είναι μια εφάπαξ παρέμβαση, αλλά μέρος μιας μακροχρόνιας στρατηγικής για τη διατήρηση της συνολικής υγείας. 

Βιβλιογραφικές αναφορές

[1] Chu W. Nutraingredients. 2018 Apr. 17. https://www.nutraingredients.com/Article/2018/04/13/Review-suggests-healthy-adults-may-not-need-probiotic-supplementation

[2] Khalesi S, et al. Eur J Clin Nutr. 2018 Mar 26. doi: 10.1038/s41430-018-0135-9. [Epub ahead of print]

[3] Yamasaki C, et al. Pediatr Int. 2012 Oct;54(5):651-6.

[4] Janvier A, Malo J, Barrington KJ. J Pediatr. 2014 May;164(5):980-5.

[5] Guglielmetti S, et al. Aliment Pharmacol Ther. 2011 May;33(10):1123-32.

[6] Rerksuppaphol S, Rerksuppaphol L. Pediatr Int. 2012 Oct;54(5):682-7.

[7] Schiffrin EJ,et al. Am J Clin Nutr. 1997 Aug;66(2):515S-520S.

[8] De Simone C, et al. Immunopharmacol Immunotoxicol. 1992;14(1-2):331-4.

[9] van der Aa LB, et al; Synbad Study Group. Allergy. 2011 Feb;66(2):170-7.

[10] Guerra PV, et al. World J Gastroenterol. 2011 Sep 14;17(34):3916-21.

[11] Olivares M, et al. Br J Nutr. 2014 Jul 14;112(1):30-40.

[12] Vandes CF. J Appl Nutr. 1989;41:50-64.

[13] Giovanni M, et al. Pediatric Res. 2007 Aug;62(2):215-20.

[14] Pedone CA, et al. Int J Clin Pract. 2000 Nov;54(9):568-71.

[15] Yadav M, et al. J Clin Pedtratr Dent. 2014 Fall;39(1):23-6.

[16] Han Y, et al. Pediatric Allergy Immunol. 2012 Nov;23(7):667-73.

[17]Passeron T, et al. Allergy. 2006 Apr;61(4):431-7.

[18] Vanderhoof JA, et al. J Pediatr. 1999 Nov;135(5):564-8.

[19] Näse L, et al. Caries Res. 2001 Nov-Dec;35(6):412-20.

[20] Bohbot JM, Cardot JM. Infect Dis Obstet Gynecol. 2012; 2012:503648.

[21] Sierra S,et al. Anaerobe. 2010 Jun;16(3):195-200.

[22] McFarland LV, et al. 1995 Mar;90(3):439-48.

[23] Szajewska H, et al. J Pediatr Gastroenterol Nutr. 2014 Apr;58(4):531-9.

Συχνές Ερωτήσεις